Son Haberler
Anasayfa / Genel Yazılar / Önce YAZ Sonra ÇİZERSİN

Önce YAZ Sonra ÇİZERSİN

Çok önemli zamnlarımız vardır hayatta. Dönüm noktalarınmız mesela. Ya da uzun zamandır ulaşmak istediğiniz hedefe çok yaklaşmışsınızdır. Bazen imza atmak istersiniz zamana. Karnınınızda kelebekler uçuşurken heyecandan, çok ciddi ve dikkatli işler yapmak zorundasınızdır. Sahneye çıkmak mesela. Ama gösteri kağıt üzerindeyse harfler ve rakamlar dans edecekse sorunbüyül demektir. Onca yıldır bildiğinizi öğrettiğinizi bile unutur, herşeyi gözden geçirmek yeni birşey var mı öğrenmek, kaçırdığınız bir şey var mı yakalamak istersiniz. Bu yazı işte bu yüzden. Acaba hangi fontu kullansam diye düşündüğünüzde bilmeniz gerekenler.

Ama öncesinde biraz altını doldurmak gerek. Hemen fontlara geçmeden önce.

Grafik, ilk insandan beri olan ve kendini kısa anlatımlar kullanarak tanıtma imza atma çabasıdır. Grafik,biçim, desen veya çizgilerle gösterme sanatıdır.

Tipografi, yazının bir sistem içinde boyutlandırılması, düzenlenmesi, basılı hale getirilmesidir. Doğru ve kolay iletişim tipografinin olanaklarına bağlıdır. Yazıyı oluşturan karakterin seçimi, harflerin iç ve dış boşlukları, birbirlerine oranı, zemin ve değer ilişkileri algılamadaki önemli etkenlerdir.

Her insanın yaşamında harflerin ve yazıların mutlaka bir yeri vardır. Bu konuda bazılarımız şüphesiz daha bilinçliyiz. 1456’da matbaanın icadından ve daha sonra bilgisayarın oluşumundan bu yana pek çok değişiklik meydana gelmiştir. Son iki yüzyılda tipografinin gelişimi hız kazanmış, bu süre içinde yazı karakterlerinin yapılarında ve boyutlarında müthiş bir değişim olmuştur. Değişim halen devam etmektedir.
Fontların bu müthiş istilası yazı kullanımını kolaylaştırmıştır. Artık istediğiniz fontu bilgisayarınıza indirerek sahip olabiliyorsunuz. Fakat daha sonra önemli bir sorunla, kalite problemiyle karşı karşıya kalıyorsunuz. Sunulan harflerin sadece küçük bir bölümü güzel. Halkın iyiyi kötüden ayıramaması ise bir başka sorun. Kolay bir yol olarak sürekli bilgisayar kullanılması beraberinde başka problemler getirmektedir.

Tipografide çok sayıda kural ve onları uygulamak için çeşitli yollar vardır. Hataları görmek için eğitimli ve çok pratik yapmış bir göze her zaman ihtiyaç vardır.

İletişimin temel ögelerinden biri olan yazı, ilkel toplumlarda kullanılan sembol ve işaretlerin zamanla geçirdiği değişimlerden sonra oluşmuş son biçimleridir. Bu biçimler, taşıdıkları güçlü anlamları sayesinde bir duyguyu, bir fikri ve bir yaşamı anlatabilirler. Kimi zaman bir sözcük milyonlarca resme, kimi zaman da bir resim milyonlarca sözcüğe karşılık kullanılabilir. Resim, izleyene yaşattığı duygu yoğunluğu ile iz bırakırken; yazı, hem taşıdığı anlam, hem de sunuş biçimiyle etkili olmaktadır.

Bizler peyzaj mimarıyız. İşimiz tasarım. Gerçekten bir tasarımcı gibi davranmak için kullanmamız gereken sadece iki font var. Helvetica ve Comic Sans. Ama en önemlisi Helvetica. Fontun kullanımını hemen her yerde görebilirsiniz. Bu kadar yaygın olmasına rağmen Helvetica’yı ilk kez duyuyorsanız telaşlanmayın. Her bilgisayarda yüklü olan Arial fontu  aslında Helvetica’yı lisanslamadan kullanabilmek için geliştirilmiş bir Helvetica alternatifi. Tüm ölçüleri, Helvetica’nın aynısıdır. Ama güvenle kullanılabilmesi için 10 kişilik bir ekip tarafından detaylarda farklılaştırılmıştır.

Dünyanın ilk fontunu aslında matbaayı da icat eden Gutenberg tasarlatmıştır: 1455’de basılan ilk kitap olan İncil için tasarlanmıştır ve dik harflerden oluşan bir fonttur. Fontların bu karakteristiğine yani dik yazımına “Roman” adı verilir. 1500’lerde matbaacılık işine İtalyanlar’da girer ve el yazısına daha çok benzeyen yatık karakteristikli fontları tasarlarlar. Neden mi? Çünkü bu şekilde aynı sayfaya daha çok yazı sığabilmektedir. Dolayısıyla bu tarz fontlar kullanıldığında kitabın sayfa sayısı azalır, fiyatları ucuzlar. Yatık yazı karakteristiğini icat ettikleri için buna da İtalya’dan anlamında “italik” adı verilir.

Bu yazı tipi neden bu kadar popüler? Çünkü tipografinin amacına çok uygun bir tasarıma sahip. Okunaklı, net, kolay anlaşılabilir. Tasarımı değil içeriği ön plana çıkarır. Helvetica,  Latincede İsviçreli demektir. Tasarımcı İsviçrelidir.

Yazı tiplerinin de bir karakteri, hatta insanlar gibi cinsiyetleri vardır. Kalın, tırnaksız, hani biraz kaba saba yazı tipleri daha çok erkeksi bulunurken; ince, kıvrımlı, tırnaklı yazı tipleri daha çok kadınsı olarak kabul edilmektedir. Tırnaklı fontların adeta elleri ayakları, omuzları vardır. Tırnaksız olanlar düzdür. Genel olarak uzun metinlerde tırnaklı fontların okumayı kolaylaştırdığı kabul edilir. Tırnaksız olanlar daha kısa olan başlıklarda, çok küçük yazılarda ve dijital ekranlarda tercih edilir.

Courier için kütüphanecilerin kullandığı ciddi bir yazı tipidir  ama Hollywood için bir senaryo yazmak isterseniz de enaryo standardı Courier 12 puntodur. Çünkü bu şekilde yazılan bir sayfa senaryo üç aşağı beş yukarı, yaklaşık bir dakikalık görüntüye denktir.

Sinema dünyası için senaryo yazmak yerine afiş tasarlamak isterseniz kullanacağınız font Trajan’dır. Neredeyse posterlerin yarısından fazlasında bu font kullanılır.

Trafik levhalarında tümüyle büyük harf kullanılmaz çünkü yüksek hızlarda küçük harfler daha okunaklıdır.

Eğer bilgisayarla yazı yazmak istiyorsanız muhtemelen varsayılan yazı tipiniz Calibri’dir. 8 yıldan daha uzun bir süredir yazı yazıyorsanız eski aşkınız Times New Roman’dır. Tırnaksız fontlar dünyasında Helvetica ne kadar meşhursa, tırnaklı fontların dünyasında Times New Roman da o kadar meşhurdur ve aslında İngiliz gazetesi The Times için ta 1931’de tasarlanmıştır.

Karakterlerinin yanı sıra fontların bir psikolojisi de olduğu söylenir. Bana yazı tipini söyle sana hangi karakterde olduğunu söyleyelim:
Times New Roman: Güvenilir
Bodoni: Etkileyici
Georgia: Saygın
Garamond: Azimli
Baskerville: Geleneksel
Helvetica: Evrensel
Verdana: Temiz
Arial: Modern
Century Gothic: Objektif
Calibri: Stabil
Rockwell: Cesur
Courier: Güçlü
Museo: Modern
Clarendon: Sağlam
Bevan: İhtişamlı
Lobster: Feminen
Zaphino: Seçkin
Pacifico: Arkadaş canlısı
Lucida: Şaşırtıcı
Brush Script: Yaratıcı
Infinity: Özel
Eurostyle: Modaya uygun
Majaram: Stil sahibi
Matchbook: Keskin
Politica: Zeki

Gelelim font dünyasının en fark yaratan fontu Comic Sans’tır.  Dünyanın en tartışmalı, hafif karakterli, sevilmeyen, itici fontu. Buna rağmen bir o kadar da yaygındır.

Hadi yazalım o zaman. Seç bir ………….

 

Hakkında DOÇ. DR. REYHAN ERDOĞAN

DOÇ. DR. REYHAN ERDOĞAN
Antalya gibi güzel bir kentte yaşamanın ve Akdeniz Üniversitesi’nde üniversitelilerle birlikte olmanın keyfine varan bir öğretim elemanıyım. Yaz adındaki sanatçı ruhlu güzel bir kızın annesiyim. Öğrenmenin ve öğretmenin kutsallığına inanarak dijital bir ortamda, bilim, planlama tasarım ve peyzaj mimarlığı konularında bildiklerimi ve bazen de hissettiklerimi okuyanlarla paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Yazdıklarım hakkındaki her türlü görüş, katkı ve önerilerinizi bekliyorum.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*