Son Haberler

Gönül

Bu yazıyı gece yarısında yazıyorum. Normalde yatmak için hazırlandım. Yatma hazırlıkları her annenin yaptığı gibi, çocuğu yatırmak, mutfağı son kez toparlamak, odalardaki günden kalan giysi gibi fazlalıkları yerleştirmek, kuşu balkondan içeri almak, sonra kişisel bakım gibi rutin işleri kapsıyor. Ama kafanız rahat değilse dolanır durur ve yatamazsınız. Ben de günlerdir yazı yazmamanın acısını çıkarırcasına bilgisayarıma koştum. Bugün yaşadığım ve hissettiğim olayların üstüne Doğan Cüceloğlu öyle güzel bir konu çıkardı ki önüme bunu sizlerle kesin paylaşmam lazım. Gerçek Özgürlük kitabının bu bölümü benim anlayamadığım ve kendimi onlara anlatamadığım yakınları anlatıyordu. Benim yaşadıklarımı birazcık duyarlı olan pek çoğumuz da yaşadı. Hissettiklerimi duygusal olan pek çoğumuz hissetti. Bundan eminim. Bu bölüm de ilahi bir hediye gibi karşıma çıktı. Belki ben de bu güzel ve anlamlı görüşleri sizinle paylaşarak size biraz katkıda bulunabilirim.

Yazar insan gereksinmelerini dört ana grupta toplamış. ”Cep, akıl, gönül, anlam”

Cep parayla karşılanacak türden gereksinimleri kapsıyor; barınak, yiyecek, içecek, giyecek gibi. Tabi ki para aynı zamanda güç ve şöhret aracı.

Bunun yanında hepimiz biliriz ki parayla saadet olmaz. Yani kendimizi tam ve bütün hissetmek için akıl da gerekli. Akıl, merak edip soru sorma, araştırma, okuma, yazma, farkına varma ve inceleme ihtiyacımızı giderir. Bu yüzden bize para kazanma olanağı veren işimizde yeni şeyler öğrenmemize katkı sağlayacak, bizi geliştirecek işleri tercih eder, bu işlerde daha mutlu oluruz. Aslında Abraham Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi ile bu anlattıklarımız ilişki içinde. Bu kuramı bir hatırlatmak istiyorum.

Maslow, gereksinimleri şu şekilde kategorize etmektedir.

  1. Fizyolojik gereksinimler (nefes, besin, su, cinsellik, uyku, denge, boşaltım)
  2. Güvenlik gereksinimi (vücut, iş, kaynak, etik, aile, sağlık, mülkiyet güvenliği)
  3. Ait olma, sevgi, sevecenlik gereksinimi (arkadaşlık, aile, cinsel yakınlık)
  4. Saygınlık gereksinimi (kendine saygı, güven, başarı, diğerlerinin saygısı, başkalarına saygı)
  5. Kendini gerçekleştirme gereksinimi (erdem, yaratıcılık, doğallık, problem çözme, önyargısız olma, gerçeklerin kabulü)

Doğan Cüceloğlu’na göre Maslow’un gereksinimleri hiyerarşik bir yapılanma içindedir. Yani birinci sıradaki gereksinim karşılanmadan bir diğerine geçilmez. Ama yazarın yaklaşımında eşzamanlılık vardır. Bizler aynı zamanda bütün gereksinmelerin eskisindeyiz. Maslow’un yaklaşımında karnı aç bir adam karnı doymadan anlam arayışına girmeyecektir. Ama bu yaklaşımda kişi anlam bulmak için gerektiğinde aç kalmayı tercih edecektir.

Bir araştırmaya göre iş değiştirenlerin yüzde yetmiş sekizi daha fazla para için değil, daha anlamlı bir iş tercih yapmışlardır.

Gereksinme türlerinden bir de gönül gereksinimidir. İnsan bir birey olarak özgür olmayı, bağımsız olmayı ister. Ama bir süre sonra tek olmaktan sıkılır, arkadaşı, dostu olsun ister. Hem özgür olma, hem de biriyle ilişki içinde olma isteği doğuştandır. Sağlıklı, normal insan, bir ailesi, bir yuvası olsun ister. Hem özgür, hem ait olmak ister.

Araştırmalar işyerinde dostu arkadaşı olanın, olmayandan daha mutlu olduğunu gösteriyor.

Bu aşamada benim arkadaşım yok diye başkalarını suçlamak yerine arkadaş edinmenin yollarını araştırıp yeni beceriler geliştirmek bir çözüm olabilir. Bu şekilde arkadaşımın olması benim sorumluluğumda kabullenmesini yapmış oluyoruz. Ama çok önemli bir şey var. Arkadaş edinmenin önemini bilmek ama bunun yanında kendi öz değerlerinden ödün vermemeye özen gösterip, kendi özünün dostluğundan vazgeçmemek.

Ailede karı-koca, ana baba ve çocuklar, işyerinde iş arkadaşları arasında, okulda arkadaşlar, öğretmenler ve öğrenciler arasında gönül gereksinmeleri karşılanıyor mu?

İçten gelen bir selam, hal hatır sorma, on dakikalık bir sohbetle sen arkadaşımsın seni önemsiyorum demek çok mu zor. Hiç bitmeyen ve bitmeyecek olan işler güçlerden başını kaldırmak bir başkası için zaman ayırmak imkansız mı? Unutmayalım Rabelıs diyor ki “Vicdan yoksa, bilgi ruha sadece zarar verir”

Üzgünüm henüz anlamı gerçek anlamda anlayamadım. Hala arıyorum. Anladığımda size de anlatacağım. Keşke toplumca anlamaya çalışsak ne anlamlı olacakJ

Kaynaklar

Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50, 370-396

Cüceloğlu, D., 2014. Gerçek Özgürlük, Remzi kitabevi, İstanbul.

Hakkında PROF. DR. REYHAN ERDOĞAN

PROF. DR. REYHAN ERDOĞAN
Antalya gibi güzel bir kentte yaşamanın ve Akdeniz Üniversitesi’nde üniversitelilerle birlikte olmanın keyfine varan bir öğretim elemanıyım. Yaz adındaki sanatçı ruhlu güzel bir kızın annesiyim. Öğrenmenin ve öğretmenin kutsallığına inanarak dijital bir ortamda, bilim, planlama tasarım ve peyzaj mimarlığı konularında bildiklerimi ve bazen de hissettiklerimi okuyanlarla paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Yazdıklarım hakkındaki her türlü görüş, katkı ve önerilerinizi bekliyorum.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*